Het is zaterdagochtend, half negen. De koffie is nog niet ingewerkt en de eeuwige discussie aan de ontbijttafel begint weer: “Wat gaan we doen vandaag?” De puber wil WiFi en zo min mogelijk beweging, de kleuter wil ergens in klimmen, en jij wil eigenlijk gewoon een plek waar je niet drie uur in de rij staat voor een bak lauwe cappuccino. Welkom in het leven van een ouder.
Als voormalig portaal voor het Groene Hart hebben we bij VVV jarenlang gezien wat werkt en wat compleet in de soep loopt. Het Groene Hart – dat enorme lappen deken van weilanden, sloten en historische stadjes tussen de grote steden in – is eigenlijk de ideale achtertuin voor gezinnen die de betonnen jungle van de Randstad even zat zijn. Geen massale pretparkhectiek zoals in Kaatsheuvel, maar gewoon, nou ja, dingen doen.
Verwacht hieronder geen gelikte marketingpraatjes over “unieke belevenissen”. Ik neem je mee langs de plekken waar mijn eigen kinderen (en die van de buren) daadwerkelijk moe en voldaan van terugkwamen, inclusief de moddervlekken in de bekleding.
Het water op (zonder dat iedereen nat wordt)
Het Groene Hart bestaat voor een bizar groot deel uit water. Sloten, plassen, vaarten. Je kunt er natuurlijk gewoon naar kijken vanaf een terras, maar met kinderen werkt dat ongeveer vijf minuten. Je moet dat water op.
De absolute winnaar blijft voor ons vaak de Nieuwkoopse Plassen. Het ding is: je kunt hier fluisterboten huren. Geen herrie, geen stank van benzine, en ze gaan niet hard genoeg om echt brokken te maken als je je tienjarige even laat sturen (blijf er wel bij, rietkragen zijn vergevingsgezind, andere boten niet).
Waarom dit werkt? Omdat het voelt als een expeditie. Je krijgt een kaart mee, maar eerlijk is eerlijk, na twee keer linksaf slaan in dat doolhof van riet en waterlelies ben je je oriëntatie toch een beetje kwijt. En dat is prima.
- Huur een sloep bij een van de lokale verhuurders in Nieuwkoop of Noorden. Neem zelf een koelbox mee. De horeca langs het water is leuk, maar met een gezin tikt een lunch behoorlijk aan. Picknicken op zo’n wiebelend bootje vinden ze vaak nog leuker ook.
- Voor de oudere kinderen of tieners die “varen saai vinden”: gooi ze in een kano of op een SUP-board. In Reeuwijk of bij de Vinkeveense Plassen barst het van de verhuurders. Zodra ze bezig zijn met niet in het water vallen, zijn ze vergeten dat ze hun telefoon niet vast hebben.
- Als je echt kleine kinderen hebt: er zijn rondvaarten (bijvoorbeeld met Natuurmonumenten) waarbij een gids vertelt. Nadeel: je kinderen moeten stilzitten. Voordeel: jij hoeft niet te sturen.
Geschiedenis waar je aan mag zitten: Archeon
Ik heb een haat-liefdeverhouding met musea. “Niet aankomen”, “Sst”, “Niet rennen”. Dat is met een zesjarige geen doen. Daarom is Museumpark Archeon in Alphen aan den Rijn een verademing. Het is daar stoffig, het ruikt er naar open haardvuur en ongewassen wol, en dat is precies de bedoeling.
Het concept is simpel: je loopt door de prehistorie, de Romeinse tijd en de Middeleeuwen. Maar in plaats van bordjes lezen, staan er mensen (archeotolken) in klederdracht die daadwerkelijk dingen aan het doen zijn.
Mijn ervaring is dat je hier makkelijk een hele dag kwijt bent zonder dat er gemopperd wordt. De kinderen mogen zelf fibula’s (mantelspelden) maken, broodjes bakken boven een vuur of leren zwaardvechten. En laten we even reëel zijn: dat gladiatorengevecht in de arena is gewoon vet. Die acteurs gaan er vol voor, inclusief vallen, opstaan en schreeuwen. Het is net even wat rauwer dan de gemiddelde show in een pretpark.
Tip: Trek niet je nieuwste witte sneakers aan. De paden zijn onverhard (zand, grind), en als het geregend heeft, is het middeleeuwse modder-experience pakket inbegrepen.
Boerenland, kaas en modderlaarzen
Je kunt niet door het Groene Hart rijden zonder koeien te zien. Voor veel stadskinderen is de link tussen dat pak melk in de koelkast en dat grote beest in de wei nogal vaag. Een bezoek aan een kaasboerderij lost dat vrij snel op.
Er zitten er honderden in de regio (Krimpenerwaard, rondom Gouda, de Vechtstreek). Waar je naar zoekt is niet zozeer de grote toeristenwinkel, maar de plekken waar je de stal in mag.
Boerderij ’t Geertje in Zoeterwoude is hier een klassieker, bijna een instituut. Ja, het is er in het weekend druk. Heel druk. Parkeren kan een drama zijn (kom op tijd of met de fiets). Maar, kinderen mogen hier geitjes flesjes melk geven. Het is chaos, het is kleverig, en ze vinden het fantastisch. Daarna eet je een pannenkoek in het restaurant dat erbij zit. Het is simpel vermaak, maar het werkt altijd.
Zoek je iets minder massaal? Rij dan eens gewoon de polder in richting plaatsen als Polsbroek of Stolwijk en let op de bordjes “Kaas te koop” of “Rustpunt”. Vaak mag je bij die kleinere boerderijen even bij de kalfjes kijken als je een stuk kaas koopt. Die interactie is vaak veel echter dan bij de grote attracties.
Avonturenboerderij Molenwaard: De discussie waard
Oké, hier moeten we het even over hebben. Avonturenboerderij Molenwaard (bij Groot-Ammers) is extreem populair bij de doelgroep 2 tot 8 jaar. Het draait om Fien en Teun, bekende televisiekarakters.
Is het commercieel? Ja, enorm. Ga je struikelen over de buggy’s? Zeker weten. Maar als je kinderen in die leeftijdscategorie hebt, is dit wel een schot in de roos. Het is educatief op een speelse manier (tuinieren, dieren verzorgen, waar komt eten vandaan), en alles is ingericht op kleuters. Geen enge achtbanen, maar rustige trekkerbaantjes en bootjes.
Mijn advies: ga niet in de zomervakantie als het 30 graden is, want er is relatief weinig schaduw op sommige plekken. Een bewolkte dinsdag in mei of september is perfect.
Voor de adrenalinezoekers (en regenachtige dagen)
Soms heb je gewoon een dak boven je hoofd nodig omdat het weer eens regent in Nederland. Of je kinderen zijn de kinderboerderijfase ontgroeid.
Dino Experience Park (Gouda)
Dit ligt een beetje verscholen bij de Goudse Hout. Het is een mix van Jurassic Park (maar dan met statische dino’s, verwacht geen bewegende animatronics die je achtervolgen) en een enorme speeltuin. Het leuke is de midgetgolfbaan en het feit dat ze een “Gold Rush” gedeelte hebben. Het is kleinschaliger dan je verwacht, wat ik persoonlijk wel prettig vind. Je bent je kinderen niet constant kwijt.
Kameryck (Kamerik)
Hier ga je heen voor de “Pitch & Putt” of nog beter: Expeditie Robinson-achtige spellen als je met een grotere groep bent (feestje of familiedag). Ze hebben ook een blotevoetenpad. Dat concept is simpel: schoenen uit en door de modder, over stenen en door gras lopen. Waarom kinderen dit zo leuk vinden is mij een raadsel – ik hou mijn sokken liever droog – maar het gejoel is niet van de lucht.
Heksen en weegschalen in Oudewater
Als je dan toch een beetje cultuur wilt snuiven zonder dat het saai wordt: Oudewater. Prachtig stadje, lijkt zo uit een Anton Pieck tekening weggelopen. Maar de trekpleister is de Heksenwaag.
Hier werden vroeger mensen gewogen om te kijken of ze een heks waren. Het verhaal gaat dat als je te licht was, je op een bezemsteel kon vliegen. Bezoekers kunnen zelf op de weegschaal staan. Je krijgt (als je niet te licht bevonden wordt, en geloof me, na een vakantie vol pannenkoeken is niemand dat) een officieel certificaat dat je geen heks bent.
Het is een klein museum, je bent er met een uurtje wel doorheen, maar de ervaring is uniek. Combineer het met een speurtocht door het stadje en een ijsje op de markt, en je hebt een verrassend relaxte middag.
Praktische overlevingstips voor het Groene Hart
Nog even wat praktische zaken die je nergens in de folders leest, maar die je dag wel maken of breken.
Ten eerste: Navigatie is niet altijd je vriend. Google Maps stuurt je soms over de smalste polderweggetjes omdat dat 30 seconden sneller is. Als je een tegenligger (lees: immense tractor) tegenkomt op een dijkje waar je nauwelijks kunt passeren, krijg je het warm. Blijf waar mogelijk op de N-wegen (N11, N210, N207) tot je in de buurt van je bestemming bent.
Over eten gesproken: pannenkoekenhuizen zijn de ruggengraat van de lokale horeca hier. Of je nu in pannenkoekenboerderij De Olifant (Ouderkerk aan den IJssel) zit of bij Vrouw Holle (Lisse, net randje regio), het niveau is meestal prima. Reserveer wel. Zeker in het weekend zit alles tussen 17:00 en 19:00 uur vol met gezinnen.
En tot slot: neem altijd, maar dan ook altijd, extra kleding mee. Of ze vallen in een sloot, glijden uit in de koeienvlaai, of gooien chocomel over zichzelf heen. In het Groene Hart ben je buiten, en buiten word je vies. Dat hoort erbij.
Het Groene Hart is misschien niet de hipste regio van Nederland, en je vindt er geen neon-verlichte attracties op elke straathoek. Maar als je zoekt naar ruimte, een beetje frisse lucht en activiteiten waarbij kinderen gewoon weer even kind kunnen zijn, is het wat mij betreft de beste optie die we hebben.