Het is een veelgehoord misverstand: mensen denken bij het Groene Hart vaak alleen aan koeien, uitgestrekte polders en stilte. Begrijp me niet verkeerd, die stilte is heerlijk, maar wie denkt dat hier niks gebeurt, heeft duidelijk nog nooit geprobeerd om op Koningsdag door de binnenstad van Woerden te lopen of een plekje te vinden op een terras in Gouda tijdens Kaarsjesavond.
Jarenlang fungeerde vvvhetgroenehart.nl als de ruggengraat voor iedereen die ‘iets’ wilde doen in de regio. Of je nu een toerist was die verdwaald raakte tussen de Reeuwijkse Plassen of een local die wilde weten hoe laat de braderie begon. Die functie – het samenbrengen van chaos en gezelligheid in een overzichtelijk plan – is nog steeds relevant. Want eerlijk is eerlijk: zonder agenda mis je de helft.
Het fenomeen: De Kaasmarkten (Niet alleen voor toeristen)
We moeten het even hebben over de olifant in de kamer. Of beter gezegd: de enorme stapels gele wielen op het plein. Als je van buitenaf komt, denk je misschien dat de kaasmarkten in Gouda en Woerden pure folklore zijn, opgezet voor bussen vol Japanners en Amerikanen.
Je hebt voor een deel gelijk, maar ook weer niet.
Er zit namelijk een wezenlijk verschil tussen beide steden. In Gouda (elke donderdagochtend van april tot eind augustus) draait het om het spektakel rondom het Stadhuis. Het is theater. De kaasbrikken rijden af en aan, de kaasmeisjes lachen naar de camera’s. Het is druk, hectisch en je ruikt overal stroopwafels. Mijn advies? Ga vroeg. Om 10:00 uur staat het plein vol, maar als je er om 09:00 uur bent, zie je de opbouw en kun je nog normaal lopen.
In Woerden (zaterdagochtenden in de zomer) voelt het anders. Daar wordt daadwerkelijk nog wel eens ‘echt’ gehandeld tussen boeren en handelaren. Het bekende handjeklap is daar minder een showtje en meer traditie. Het voelt rauwer, boerser. Als je wilt weten waar de lokale boerenkaas vandaan komt, sta je hier met je neus bovenop de feiten (en de geuren). Combineer dit met de streekmarkt die er vaak omheen staat, en je snapt waarom de locals hier zelf ook gewoon boodschappen doen.
Bevrijdingsdag in het Groene Hart: Van ingetogen tot festivalgeweld
5 mei is in deze regio altijd een vreemde eend in de bijt. Je zit ingeklemd tussen de grote steden (Utrecht, Rotterdam, Den Haag) die enorme festivals organiseren. Toch zie je de laatste jaren dat steeds meer mensen in de regio blijven. Waarom? Omdat je in Rotterdam een uur in de rij staat voor een biertje en hier de sfeer vaak gemoedelijker is.
Alphen aan den Rijn pakt uit
Het bevrijdingsfestival in Alphen aan den Rijn is inmiddels uitgegroeid tot een serieuze speler. Het centrum en het Rijnplein staan bomvol. Verwacht geen intieme setting; dit is gewoon knallen. Grote podia, bekende Nederlandse artiesten en een mensenmassa die de Oude Rijn bijna in wordt gedrukt.
De charme van de dorpen
Persoonlijk vind ik de kleinere vieringen in dorpen als Bodegraven, Oudewater of Schoonhoven vaak interessanter. Hier begint de dag vaak met de traditionele vrijheidsmaaltijd (soep en broodjes op lange tafels). Het klinkt tuttig, maar het is eigenlijk het enige moment in het jaar dat je daadwerkelijk met wildvreemden aan tafel zit te praten. In de middag verschuift dat naar lokale bandjes op een podiumwagen. Minder gelikt, wel authentieker.
Markten, Braderieën en Kofferbakverkopen
Als er iets is waar Nederlanders – en Groene Harters in het bijzonder – warm voor lopen, is het wel rotzooi van een ander kopen of ‘snuffelen’. De agenda puilt vaak uit van de markten, maar je moet wel weten welke de moeite waard zijn.
De Jaarmarkt in Alphen (derde woensdag van september) is gigantisch. Volgens mij een van de grootste van Nederland. Je loopt letterlijk uren langs kraampjes waar ze alles verkopen: van wonderlijm en telefoonhoesjes tot de beste gerookte paling uit de regio. Waarschuwing: ga niet met de auto het centrum in. Doe het niet. Parkeer aan de rand en loop of pak de pendelbus. Het verkeer zit muurvast.
Dan heb je de Heksenfestijn in Oudewater (meestal in juni). Oudewater is sowieso een plaatje om te zien, maar tijdens dit evenement staat de stad op z’n kop. Het is een mix van braderie, straattheater en muziek. Omdat de straatjes zo smal zijn, is het dringen geblazen, maar de sfeer rondom de Waag is onbetaalbaar.
Zoek je iets specifiekers? Kijk dan naar de diverse streekmarkten. Die schieten als paddenstoelen uit de grond. Hier geen plastic speelgoed uit China, maar honing van de imker uit Linschoten en jam uit de boomgaarden van de Lopikerwaard.
Water en Wind: Evenementen op en rond de Plassen
Met de Reeuwijkse Plassen, de Nieuwkoopse Plassen en de Vinkeveense Plassen om de hoek, kan het niet anders of er is een bomvolle watersportagenda.
De Vlootschouwen zijn altijd een hoogtepunt. Botenverenigingen die hun prachtig verlichte sloepen en zeilboten showen in de avondschemering. In Woerden tijdens de VakantieWeek is dit bijvoorbeeld een vast nummer. Het is traag, het is kneuterig, maar als je met een wijntje op de kade zit terwijl de lichtjes voorbijglijden, snap je precies waarom mensen hier willen wonen.
Voor de actievelingen zijn er de diverse zeilwedstrijden op de Reeuwijkse Plassen. Zelfs als je zelf geen zeemansbenen hebt, is het kijken vanaf de kant (bijvoorbeeld bij het Wapen van Reeuwijk) prima vermaak. Zeker als er een stevige wind staat en de boten flink schuin gaan, gebeurt er altijd wel wat.
Wandelen en Fietsen: De massale tochten
Als toeristisch platform promootten we natuurlijk altijd de individuele rust, maar soms wil je juist met een groep op pad. De regio kent een paar klassiekers.
De Avondvierdaagse is in elk dorp een ding, maar de grotere wandeltochten zoals de Groene Hart Wandeltocht trekken pas echt volk. Je loopt dwars door polders waar je normaal niet mag komen. Houd er rekening mee dat ‘polder’ in de herfst of het vroege voorjaar synoniem staat voor ‘modder’. Goretex schoenen zijn geen overbodige luxe hier. Ik heb mensen op witte sneakers zien vertrekken en op bruine sokken zien terugkomen.
Voor fietsers is er in het voorjaar vaak de bloesemtocht of vergelijkbare initiatieven. Je fietst dan door de boomgaarden rondom Montfoort en Linschoten. Prachtig, maar ook hier geldt: het fietspad is smal en de elektrische fietsen zijn snel. Het vereist enige stuurmanskunst om in de drukte overeind te blijven. Liever op eigen houtje? Bekijk dan onze fietsroutes en kies een dag uit dat er géén evenement is.
Culturele Uitjes en Open Monumentendagen
In het tweede weekend van september gooien alle steden de deuren open: Open Monumentendag. In het Groene Hart is dit extra leuk omdat je binnenkijkt bij oude boerderijen, molens en gemalen die normaal gesloten blijven.
Het Gemaal De Hooge Boezem in Haastrecht is zo’n plek. Als die machines gaan draaien en je ruikt de diesel en de olie, dan voel je de geschiedenis van het watermanagement. In Gouda zijn de goudse glazen in de Sint-Jan natuurlijk de trekpleister, maar probeer eens de kleinere hofjesjes.
Tip van ervaringsdeskundigen: Veel van deze evenementen duren tot laat of beginnen bizar vroeg (zoals de kaasmarkt). Als je geen zin hebt om ’s avonds nog terug te rijden naar de andere kant van het land, boek dan gewoon een nachtje weg. De hotels en B&B’s in de regio zitten tijdens evenementen als de Goudse Kerstmarkt (Kaarsjesavond) wel maanden van tevoren vol. Wees daar scherp op. Niets is vervelender dan na een dag slenteren nog anderhalf uur in de auto te moeten zitten.
Praktische zaken voor de bezoekers
Nog even wat praktische realiteit. Het Groene Hart is prachtig, maar de infrastructuur in de oude stadskernen is niet berekend op tienduizenden bezoekers tegelijk.
- Kom je voor de Goudse Kaasmarkt? Pak de trein. Het station ligt op 5 minuten lopen van de markt. Parkeren in de garages is duur en vaak sta je in de rij voor de slagboom.
- Tijdens braderieën in dorpen wordt vaak een weiland omgetoverd tot parkeerplaats. Dat werkt prima, totdat het regent. Een trekker moet dan regelmatig auto’s vlot trekken. Kijk naar de lucht voor je parkeert.
- Pinnen kan bijna overal, maar op de kleine streekmarkten in de polder is contant geld soms nog steeds koning. Slecht bereik met de pinautomaat in the middle of nowhere is geen fabeltje.
De agenda van het Groene Hart is grillig. Het ene weekend is er ‘slechts’ een orgelconcert in Schoonhoven, het weekend erop staan er tienduizenden mensen te dansen in Woerden. Dat contrast is precies wat deze regio maakt tot wat het is. Geen dag is hetzelfde, zolang je maar weet waar je moet zijn.