Je kent dat gevoel wel: je rijdt op de A12 of de A4, ingeklemd tussen beton en geluidsschermen, en je ziet in je ooghoek ineens een flits van groen en water. Dat is geen decorstuk; dat is onze achtertuin. Als VVV Het Groene Hart hebben we jarenlang mensen van het asfalt het water op gepraat, en met reden. Het Groene Hart is vanaf de weg al mooi, maar vanaf de waterlijn is het een compleet andere wereld.
Het water hier is niet zoals de Noordzee of het ruime sop van het IJsselmeer. Het is een labyrint. Een eindeloos netwerk van sloten, weteringen, plassen en oude rivieren die dorpen aan elkaar rijgen. Of je nu in een krakkemikkige Canadese kano stapt of een luxe sloep met alles erop en eraan huurt: waterrecreatie is hier geen kwestie van “even varen”, het is de beste manier om de geschiedenis van dit gebied te begrijpen. Want vergeet niet: zonder al dit water was er hier überhaupt geen polder geweest.
Sloepvaren: Borrelen op wandeltempo
Laten we eerlijk zijn: sloepvaren is in Nederland volkssport nummer één geworden zodra de temperatuur boven de 15 graden komt. Logisch, want het vereist nul fysieke inspanning en je kunt een koelbox meenemen. Maar in het Groene Hart is sloepvaren wel net even anders dan door de Amsterdamse grachten tuffen. Hier gaat het om de ruimte en de stilte.
De laatste jaren zien we een enorme verschuiving naar elektrisch varen. Vooral op de Nieuwkoopse Plassen is dit eigenlijk de norm (en op veel plekken zelfs verplicht). En geloof me, dat wil je ook. Er is niets zo irritant als het geratel van een dieselmotor terwijl je probeert te luisteren naar een Rietzanger of simpelweg van de rust wilt genieten.
Als je een sloep huurt, let dan even op de routekaart. Veel mensen vergissen zich in de brughoogtes. Met een open sloep kun je bijna overal onderdoor – dat noemen we hier ‘bukbruggen’ – maar als je zo’n chique sloep met een buiskap hebt, wordt je actieradius in de poldersloten ineens een stuk kleiner. Ik heb vaak genoeg huurders net iets te optimistisch onder een bruggetje bij Bodegraven zien vastlopen. Zonde van de boot, en zonde van je dag.
De populairste vaargebieden (en waar je de massa ontloopt)
Natuurlijk hebben we de grote namen. De Reeuwijkse Plassen en de Vinkeveense Plassen kent iedereen wel via onze accommodatie pagina’s. Maar de echte charme zit hem vaak in de verbindingswateren.
- De Vecht is prachtig, zeker weten, met al die historische buitenplaatsen. Het is de ‘Goudkust’ van het water. Maar het is er in het weekend ook filevaren. Zien en gezien worden.
- Wil je wat ruigers? Probeer de Hollandse IJssel. Die stroomt lekker door en voelt wat meer als een ‘echte’ rivier. Je vaart langs IJsselstein, Montfoort, Oudewater. Historische stadjes waar je direct aan de kade kunt aanleggen voor een lunch.
- Mijn persoonlijke favoriet blijft toch het riviertje De Meije. Dat slingert als een dronken slang door het landschap bij Zegveld en Bodegraven. Het is daar smal, groen en je vaart letterlijk tussen de koeien en rietkragen. Geen plek voor haast.
Keihard werken in de kano
Voor de mensen die niet stil kunnen zitten (of geen 80 euro per uur voor een sloep willen betalen) is de kano of kajak het perfecte alternatief. Het grote voordeel van een kano in het Groene Hart is de diepgang. Of beter gezegd: het gebrek daaraan.
Met een kano kom je op plekken waar zelfs de kleinste sloep vastloopt in de modder. De smalle boerensloten in de Krimpenerwaard bijvoorbeeld. Je zit zo laag bij het water dat je perspectief compleet verandert. Rietkragen lijken ineens bossen en een meerkoet is opeens een tegenligger van formaat.
Overweeg je een tocht? Begin eens bij de Lauwersmarathon route of zoek de kleinere watergangen rondom Woerden op. Wat je ook doet, check de windrichting voordat je vertrekt. De polders zijn open. Een windkracht 4 die je op de heenweg lekker in de rug hebt, is op de terugweg – als je armen al pap zijn – een ware hel. Ik spreek uit ervaring. Die laatste twee kilometer tegen de wind in op de Wijde Aa kunnen voelen als een dagtaak.
Suppen tussen de lelies
We kunnen er niet meer omheen: Stand Up Paddling (SUP) is geëxplodeerd. Vroeger zagen we af en toe een verdwaalde surfer, nu zie je op mooie zomeravonden hele groepen op planken door de grachen van Gouda of Leiden peddelen. Het Groene Hart is eigenlijk ideaal voor sups, omdat het water (meestal) spiegelglad is. Weinig golfslag, geen stroming van betekenis, tenzij je de Oude Rijn opgaat waar de grotere schepen varen (niet aan te raden voor beginners, trouwens).
Praktische zaken die je nergens leest
Toen we bij vvvhetgroenehart.nl bezoekers aan de balie hadden, ging het vaak over routes en prijzen. Maar de echte gouden tips zitten in de details die je pas kent als je hier woont.
Het fenomeen ‘Bruggengeld’:
In de moderne wereld betaal je alles met je telefoon of smartwatch. Maar sta niet raar te kijken als je ergens in de Alblasserwaard of bij een klein sluisje ineens een klompje aan een hengel naar je toe geslingerd krijgt. Zorg dat je kleingeld bij je hebt. Die brugwachters zijn vaak vrijwilligers of gepensioneerden, en pinnen is bij zo’n houten klompje gewoon lastig.
Zwemmen is niet overal slim:
Het water ziet er verleidelijk uit, maar spring niet zomaar overal overboord. In veengebieden is de bodem vaak… nou ja, blubber. Je zakt tot je knieën in de drek. Bovendien is het water in de poldersloten niet altijd zwemwater-kwaliteit, zeker niet na een hevige regenbui als de overstorten hebben gewerkt. Check voor zwemlocaties altijd even de officiële plekken of vraag het bij de verhuurder. Op de grotere plassen zijn vaak speciale zwemzones met boeien afgezet.
De zon is een sluipmoordenaar:
Op het water verbrand je twee keer zo snel. Klinkt als een praatje van je moeder, maar door de reflectie op het water gaat het hard. Zeker in een open kano of op een sup-board. Smeer je in voordat je vertrekt, niet pas als je al rood bent.
Routes en Evenementen
Waterrecreatie gaat hier vaak hand in hand met evenementen. Denk aan de gondelvaarten die in sommige dorpen nog steeds een ding zijn, of de intochten van Sinterklaas die hier per boot gaan. Check onze evenementenkalender om te zien of jouw vaartocht samenvalt met een lokaal feestje. Het kan supergezellig zijn, maar als je voor je rust komt, wil je misschien juist niet op Koningsdag door de Leidse grachten varen.
Voor de fietsliefhebbers die het water willen combineren: er zijn talloze ‘fiets-vaar’ routes. Je fietst een stuk, en neemt een pondje over. Of je huurt een boot waar de fietsen achterop kunnen. Meer hierover vind je bij onze sectie over fietsen en wandelen.
Sloep of Kano: Wat is je keuze?
Uiteindelijk hangt het af van je doel. Wil je bijkletsen, wijntje erbij en lekker rondkijken? Huur die sloep. Liefst een elektrische in Nieuwkoop of Reeuwijk voor de ultieme rust. Wil je het landschap voelen, ruiken en je spieren gebruiken? Pak de kano en duik de polder in.
Het Groene Hart is vanaf het water gewoonweg mooier. De hectiek van de Randstad lijkt kilometers ver weg, terwijl je er middenin zit. En als je dan, na een dag op het water, met een rozig hoofd en lichte spierpijn weer in de auto stapt, snap je precies waarom wij zo dol zijn op dit stukje Nederland.